تعداد صفحات: 23 صفحه

قیمت: 3000 تومان

مدل: Word & PDF (فایل بصورت ورد قابل ویرایش)

مختصری از متن اقدام پژوهی:

چکیده:

هدف از این مطالعه و اقدام پژوهی تثبیت و یادگیری نماز در دانش آموزان است که کارهای ذیل انجام شد:

اول پرورش ریشه­های فطری و احساسات مذهبی بچه­ها و بعد با استفاده از مدل گروه­بندی دانش­آموزان و استفاده از تدریس گروه همیار و تشویق دانش­آموزان که نماز یاد گرفتند و تشویق کسانی که به هم گروه خود نماز یاد دادند وتشویق کامل گروهی که نماز زودتر از بقیه گروه­ها نماز یاد گرفتند باعث شد که تمام دانش­آموزان کلاس پنجم نماز یاد بگیرند و نسبت به نماز و نماز جماعت علاقه مند شوند.

فهرست

مقدمه. 1

توصیف وضع موجود (شواهد 1)3

راه های جمع آوری اطلاعات.. 4

راه حل های انتخابی و اجرا5

توصیف وضع مطلوب (شواهد موفقیت در پژوهش شواهد2)8

نتیجه گیری و توصیه ی ما به معلمان و والدین.. 16

منابع. 17

 

مقدمه :

نماز وسیله ی تشکر از خداوند بر نعمت های اوست. «فصل لربک وانحر»

پیامبر اسلام فرمود: «موضوع الصلاه من الدین کموضع الراس من الجسد» نماز به منزله ی سرنسبت به تن می­باشد.

پیامبر فرمود: «اول مایحاسب به العبد الصلاه» نخستین چیزی که به حساب انسان می رسند نماز است.

حضرت علی (ع) می فرماید: (علموا صبیانکم الصلوه) نماز را به کودکتان بیاموزید.

قامه ی نماز فقط این نیست كه صالحان، خود نماز بگزارند. این چیزی نیست كه بر تشكیل حكومت الهی متوقف باشد؛ بلكه باید این ستون دین در جامعه به پا داشته شود و همه كس با رازها و اشاره های آن آشنا و از بركات آن برخوردار گردند.[1]

از سنین نخستین دبستان باید کودکان را بتدریج با نماز آشنا و به نماز خواندن تشویق کرد. بسیار مشاهده شده است که کودکان در کنار پدر و مادر می ایستند یا به تنهایی نماز خواندن آن ها را تقلید می کنند. این مساله بیانگر این واقعیت است که رفتار کودک، انعکاسی از رفتار الگوهاست و اگر مورد تشویق و تایید والدین و سایر الگوها قرار گیرد، تمایل بیشتری برای انجام آن پیدا میکند. از سوی دیگر لازم است اولیا و مربیان همواره در عملکرد خود ثابت قدم بوده، شخصیتی عاطفی، منطقی و محبوب داشته باشند تا اثرگذاری آن ها در اجاد عادات خوب در کودکان افزایش یابد. تعلیم و تکریم نماز و توام کردن نماز با تجارب متنوع و خوشایند برای کودکان می تواند به علاقه مندی و عادت دادن آن به نماز موثر باشد.

نماز ركن اصلی دین است و باید اصلی ترین جایگاه را در زندگی مردم داشته باشد. حیات طیبه ی انسان در سایه ی حاكمیت دین خدا وقتی حاصل خواهد شد كه انسان ها دل خود را با یاد خدا زنده نگهدارند و به كمك آن بتوانند با همه ی جاذبه های شرّ و فساد مبارزه كنند و همه ی بت ها را بشكنند و دست تطاول همه ی شیطان های درونی و برونی را از وجود خود قطع كند. این ذكر و حضور دائمی فقط به بركت نماز حاصل می شود و نماز در حقیقت پشتوانه ی مستحكم و ذخیره ی تمام نشدنی در مبارزه ای است كه آدمی با شیطان نفس خود كه او را به پستی و زبونی می كشد، و شیطان های قدرت كه با زر و زور او را وادار به ذلت و تسلیم می كنند، همیشه و در همه حال دارد. هیچ وسیله ای مستحكم تر و دائمی تر از نماز برای ارتباط میان انسان با خدا نیست. مبتدی ترین انسان ها رابطه ی خود با خدا را به وسیله ی نماز آغاز می كنند. برجسته ترین اولیای خدا نیز بهشت خلوت انس خود با محبوب را در نماز می جویند. این گنجینه ی ذكر و راز را هرگز پایانی نیست و هر كه با آن بیشتر آشنا شود، جلوه و درخشش بیشتری در آن می یابد. كلمات و اذكار نماز هر یك خلاصه ای است كه به بخشی از معارف دین اشاره می كند و به طور مكرر و پی در پی آن را به یاد نمازگزار می آورد. نمازی كه با تدبر در معانی و بدون سهو و غفلت گزارده شود، انسان را روز به روز با معارف الهی آشناتر و به آن دلبسته تر می سازد.[2]

نماز یکی از شایسته ترین ضروری ترین کارهایی است که باید در تمامی کشورهای مسلمان به خصوص در ایران ما صورت گیرد. زیرا بر پا داشتن نماز نخستین ثمره و نشانه ی حکومت صالحان است. نماز رکن اصلی دین است و باید اصلی ترین جایگاه را در زندگی مردم داشته باشد هیچ وسیله ای مستحکم تر و دایمی تر از نماز برای ارتباط میان انسان با خدا نیست نورانیت نماز و رازها و رمزهای آن و درس هایی که در آن گنجانیده شده و اثر آن در ساختن فرد و جامعه چندان نیست که بشود در مقاله ی کوتاه از آن سخن گفت بلکه چنان نیست که بی خبری چون من بتواند از اعماق آن خبری آورد آن چه من با قلم قاصر و معرفت ناچیز خود می گویم آن است که مردم ما و جامعه ی ما و به خصوص جوانان ما که اکنون بار امانت سنگینی را به دوش گرفته اند باید نماز را منبع قدرتی لایزال بدانند. آن است که در کار معرفی نماز کوتاهی های زیادی شده است و نتیجه آن که نماز هنوز جایگاه شایسته خود را به دست نیاورده است این مسئولیت سنگین بر دوش ما معلمان ابتدایی است.

توصیف وضع موجود (شواهد 1)

از آن جایی که یکی از محوری ترین امور زندگی بر پایی نماز می باشد در ابتدای سال تحصیلی پی بردم که دانش آموازانم با مشکلات ذیل در نماز مواجه هستند:

1. غلط خواندن بعضی از اذکار نماز
2. عدم تسلط بر رعایت ترتیب نماز
3. در هنگام نماز جماعت برگشتن از قبله و خندیدن و به پایان رساندن نماز زودتر از امام جماعت
4. قرائت حمد و سوره در نماز جماعت
5. عدم توجه لازم بعضی از خانواده ها به امر مهم نماز[3]

بعضی از اولیا اظهار می کردند که بچه های شان نسبت به خواندن نمازهای روزانه بی رغبت هستند همه ی این موارد باعث نگرانی و ناراحتی ام شد. و از همه ی همکاران درخواست کردم که در این زمینه در پایه های خود همکاری کنند و من نیز تصمیم گرفتم از طریق اقدام پژوهی و با کمک گرفتن از اولیا و دانش آموزان و همکاران و مدیر محترم و با مطالعه و تحقیق در این زمینه بتوانم با یافتن راهکارهای عملی و ابتکاری و اجرای آن ها دانش آموزان را به یادگیری نماز و نماز جماعت علاقه مند کنم. چرا که اگر امروز نمازخانه های مدارس را خالی یا کم جمعیت ببینیم نباید انتظار داشته باشیم که فردا صف های نماز جماعت را پر جمعیت ببینیم. تصمیم به انجام این اقدام پژوهی گرفتم. تحت عنوان چگونه می توانم یادگیری نماز را در دانش آموزانم تثبیت کنم؟

راه های جمع آوری اطلاعات:

تصمیم گرفتم از طریق مصاحبه مشاهده مطالعه کتب و مقالات مرتبط بانماز جلسات با اولیا و همکاران و مدیر مدرسه و خود دانش آموزان اطلاعات کافی را در این زمینه کسب کنم و پس از بررسی دلایل مشکل راه حل های عملی و ابتکاری به دست آورم. صحبت و هم فکری با همکاران و اولیا که هیچ وقت برای یادگیری و آموزش نماز زود نیست. درست است که وجوب نماز از وقتی که بچه به تکلیف می رسد می باشد. اما آماده­سازی از سال­ها قبل است. از کوچکی پدر و مادر و در دوره ابتدایی معلمان نقش الگو را برای این بچه ها بازی می­کنند. همچنین از موثرترین روش برای دعوت به نماز پرورش ریشه های فطری و احساسات مذهبی بچه هاست. مثل احساس سپاس گزاری احساس ستایش گری در مورد احساس سپاس گزاری شمردن نعمت هایی که خدا به ما داده نعمت چشم گوش نعمت پدر مادر آسمان ستاره و... این نعمت ها را اگر ما بتوانیم با یک زبانی که بچه ها بفهمند من فکر می کنم که گام اولی است که برای نمازخوان کردن بچه ها خیلی خوب است فکر می کنم یک زیر ساخت محکمی است که بچه ها به دبیرستان که می رسند سست نشوند. و همچنین در مورد احساس ستایشگری که یک احساس در نهاد ما آدم هاست که وقتی زیبایی را می بینیم می ستاییم. نقش زیبا طرحزیبا صدای نطق زیبا بنای زیبا فرش زیبا شعر زیبا را می پسندیم و در مقابل به شعف در می آییم و آن را می­ستاییم اگر بتوانیم در مدارس زیبایی های خدا را که کم هم نیست مثلا بجه ها را ببریم به یک موزه حیوانات مثلاً همین طوری که پروانه ها را دارند آن جا می بینند به یک شکلی زمینه سازی کنیم که این پروانه ها سازنده ای دارند که آن سازنده اش خداست و من که دارم این زیبایی را می بینم آن آفریننده زیبایی را باید بستایم چه جور بستایم؟ از این مسیر ما وارد آموزش نماز بشویم.

راه حل های انتخابی و اجرا:

پس از بررسی راه حل های پیشنهادی و اعتباربخشی به آن ها موارد ذیل انتخاب و اجرا شد:

1. پرورش ریشه های فطری و احساسات مذهبی بچه ها
2. خواندن هر قسمت از نماز در هنگام ورود معلم به کلاس به مدت 2 یا 3 دقیقه
3. استفاده از روش تدریس همیار (گروهی) در نماز
4. تشکیل جلسه آموزشی و تربیتی ویژه والدین

ظبیان داستان هایی در رابطه با نماز از بزرگان و استفاده از سی دی های آموزشیما معلم ها باید ثواب­های دنیوی و پاداش های اخروی را برای بچه ها به زبانی ساده و شیوا در قالب داستان بیان کنیم.

5. استفاده مکرر از تشویق
6. همراه کردن یادگیری با بازی و تفریح
7. اختصاص 10یا 15 دقیقه زنگ های قرآن و هدیه های آسمان برای آموزش نماز
8. تشویق مکرر دانش آموز انی که در گروه خود به دیگران نماز آموزش می دهند
9. تشویق کامل گروهی که زودتر از گروه های دیگر نماز یاد گرفته اند
10. ایجاد محیطی شاد و دور از استرس برای یادگیری نماز یا برگزاری نماز یا نماز جماعت قبل از ساعت ورزش در زمین فوتبال که وصول به اهداف آموزشی را بهتر تسهیل و تثبیت می کند
11. تشویق دانش آموزان به حضور در مسجد محله ی خود[4]

اصول تشویق به نمازجماعت

عوامل یاد شده در ایجاد انگیزه و تقویت روحیه مذهبی در دانش‌آموزان قطعاً مفید و مؤثر واقع خواهد شد. امّا این‌که در خصوص نماز و نماز جماعت چگونه می‌توان دانش‌آموزان را تشویق نمود، رعایت اصول زیر را به شما پرسش‌گر محترم توصیه می‌نمائیم.

1- اقامهنماز جماعت در مدارس با رعایت کامل نکات تربیتی در سنین مختلف و جلوگیری از خستگی، ملالت و دلزدگی دانش‌آموزان، انجام شود؛ لذا باید سعی نمود از طولانی شدن نماز جماعت جداً خودداری شود.دعاها، ذکرها و تعقیبات نماز به‌صورت مختصر و در حدّ امکان با لحن جذّاب و در پاره‌ای موارد ترجمه فارسی آن‌ها خوانده شود. سخنرانی بعد از نماز جماعت به‌صورت کوتاه و در خصوص مسایل تربیتی دانش‌آموزان ارایه شود.

2- خصوصیات ظاهری و اخلاقی امام جماعت نیز نقش مؤثر در تشویق دانش‌آموزان به نماز خواهد داشت.

3- احداث و زیباسازی نمازخانه مدارس و شاداب نمودن مکان نماز.[5]

4- فراهم آوردن امکانات و تهیه مقدمات نماز (نظیر دستشویی‌های تمیز و بهداشتی، آب گرم برای وضو)[6]

5- برگزاری جشن تکلیفبرای دختران و پسران در مدارس.

6- برگزاری مسابقات نمازنظیر مسابقات اذان و اقامه، مسابقات مفاهیم نماز، آداب نماز، مسابقات مقاله‌نویسی پیرامون نماز و اهداف و آثار آن، مسابقات قرائت و تجوید نماز، و اهدای جوایز مناسب برای نفرات برتر.

7- حضور فعّال، عاشقانه و صمیمی مدیر، معلمان و مربیان در نماز مدارس.

8- استفاده از روش‌های تربیتی مناسب: روش‌های تربیتی که می‌توانند دانش‌آموزان را به شرکت در نماز جماعت علاقه‌مند نماید. استفاده به موقع و درست از تشویق و تنبیه است بسیاری از معلمان و مربیان ممکن است به محض این‌که دانش‌آموز از شرکت در نماز جماعت امتناع ورزید، مبادرت به تنبیه وی به‌خصوص تنبیه بدنی ‌نمایند، در حالی‌که می‌تواند قبل از آن برای از بین بردن رفتارهای نادرست شاگردان و علاقه‌مند نمودن آنان به نماز جماعت، روش‌های دیگری را که مفید تر و موثرتر است به کار گیرند.[7]

توصیف وضع مطلوب (شواهد موفقیت در پژوهش شواهد2)

1. اولیای محترم از روش های بکار گرفته شده استقبال می کردند و ابراز می کردند که بچه های شان نمازهای روزانه ی خود را مرتب می­خوانند و به مسجد محله می­روند و در نماز جماعت شرکت می­کنند و هم چنین بسیاری از مشکلات اخلاقی و رفتاری آن ها بر طرف شده است. هم چنین چند نفر از اولیای دانش آموزان ضمن تقدیر و تشکر از بنده اظهار می کردند که فرزندان شان به آن ها می گویند که ما را برای نماز صبح بیدار کنند.
2. مدیر و ناظم و مربی پرورشی از برطرف شدن مشکلات اخلاقی و رفتاری دانش آموزان احساس رضایت و خوش حالی داشتند.
3. من و مدیر محترم مدرسه با دیدن بچه­ها و ذوق و شوق حضور آن ها در مسجد بسیار خرسند می­شدیم و خدا را شکر می کردیم.

در ادامه چهار طرح پیشنهادی به صورت کامل تشریح می گردد:

1)طرح شیفتگان نماز:

با توجه به اینکه بیشتر فعالیت های مربوط به اقامه نماز در مدارس توسط معاونین و مربیان پرورشی انجام می شود به منظور مشارکت سایر مسئولین و دبیران مدارس می توان از طرح شیفتگان نماز استفاده کرد. در این طرح طی بخشنامه ای، اطلاعات لازم به کلیه مدارس ابلاغ می شود و بر اساس آن تمامی همکاران فرهنگی در زمینه اقامه نماز همراه خواهند شد. هر کدام از مسئولین و دبیران مدارس در دوره های سه گانه تحصیلی بایستی...

 

[1]زندگینامه و خدمات علمی و فرهنگی حجت‏الاسلام والمسلمین محسن قرائتی . ج1، ص 184

[2] همان، ص 185

[3] سایت راه علم

[4]سایت تبیان

[5] سیّد احمد زرهانی، نگاهی به نقش‌های تربیتی‌خانه و مدرسه، ص۷۲.

[6] همان، ص 68.

[7] همان، ص 70.

 

«www.raheelm.ir »