تعداد صفحات: 24 صفحه

قیمت: 3000 تومان

مدل: Word & PDF (فایل بصورت ورد قابل ویرایش)

مختصری از متن اقدام پژوهی:

چکیده:

من سعی کردم طی مطالعات، بررسی، نظرخواهی های مختلف و گردآوری اطلاعات تلاش خود را در جهت رفع این مشکل قرار دهم. در این راه از اولیای مدرسه ـ همکاران، دانش آموزان کمک گرفتم . روش­های مختلفی را یادداشت کردم و به کتب زیادی مراجعه نمودم تا با توجه به مطالب گردآوری شده و تغییر آنها از میان راه حل ها، یکی را انتخاب کرده و در کلاس اجرا نمایم بنابراین تلفیقی از روش های (همیاری ـ ایفای نقش) را انتخاب کردم و با گروه بندی شاگردان کلاسم و ایجاد محیطی مناسب در فضای باز مدرسه با نوع آب و هوا در گروه و ملبس کردن دانش آموزان به شرایط آب و هوایی آن نواحی در گروه و دادن نقش به هریک از اعضای گروه همراه با بیان خصوصیات آن نواحی از روی پلاکاردها و نقشه نواحی آب و هوایی ایران که در پیوست آمده است این کار انجام شد و نتایج حاصل از آن بسیار رضایت بخش بود این رضایت مندی در گفته ها و رفتار دانش­آموزان و اولیای آنها و همکاران هم پایه و کارکنان مدرسه به خوبی نمایان بود .

فهرست مطالب

مقدمه. 1

ضرورت اهمیت پژوهش... 2

بیان مسئله (توصیف وضع موجود)4

گردآوری اطلاعات (شواهد 1)4

تجزیه و تحلیل داده ها و شواهد 1. 5

انتخاب راه حل جدید (راه حل موقت)6

اجرای راه حل های جدید و نظارت بر آن. 10

گرد آوری شواهد 2. 12

ارزشیابی تاثیر اقدام جدید. 12

پیشنهادات.. 14

نتیجه گیری.. 15

پیوست ها16

منابع و ماخذ. 17

 

 

 

مقدمه:

جغرافیا یک دانش است که ما را با محیط پیرامون خود آشنا می کند.

جغرافی از دو کلمه Geo, Graph usگرفته شده و به معنای شناسایی محیطی که در آن زندگی می کنیم است.

علم جغرافیا از علوم اجتماعی است که تمرکز اصلی آن بر روی پراکندگی مکانی است و باید محیط زندگی خود را بهتر بشناسیم که جغرافی سال اول راهنمایی ما را با محیط آب و هوایی که در آن زندگی می کنیم و دیگر مناطق آب و هوایی کشورمان آشنا می کند.[1]

جغرافیا امروزه از اهمیت زیادی برخوردار است. علاوه بر تدریس جغرافیا در مقاطع مختلف تحصیلی، جغرافیدانان سهم مهمی در سازماندهی فضا و برنامه ریزی و مدیریت سرزمین ایفا می کنند. در دنیای امروز کتب، نشریات، سازمان ها و مؤسسات متعددی در ارتباط با این شاخه از دانش بشری بوجود آمده و یا فعالیت می کنند. با وجود اهمیتی که دانش جغرافیا دارد معهذابسیاری از مردم اطلاعات چندانی از این علم ندارند و با توانمندی ها و نقاط مثبت آن آشنا نیستند.

درس جغرافیا طی سال های اخیر مورد توجه زیاد متخصصان تعلیم و تربیت قرار گرفته است. به هر حال اگر لازم باشد که دانش آموزان سواد جغرافیایی خود را توسعه بخشند و توانایی استدلال مکانی پیدا کنند، آموزش جغرافیا به شکل اصولی بسیار ضروری است. از زمان تأسیس دارالفنون در ایران، درس جغرافیا جزئی تفکیک ناپذیر در برنامه های آموزش رسمی کشور بوده و همچنان موقعیت مستحکم خود را حفظ کرده است. آموزش جغرافیا از گذشته های دور تا کنون وظایف بسیار متنوعی را بر عهده داشته است. نگاهی به سرفصل های درس جغرافیا در دارالفنون نشان می دهد که در آن هنگام شناساندن موقعیت نسبی و مطلق مکان های جغرافیایی و همچنین قوانین و اصول اولیه ی زمین در فضا، اوضاع جغرافیایی قاره ها و کشورها از وظایف کتب درسی و معلمان جغرافیا بوده است. نگاهی به سرفصل های امروزی درس جغرافیا در کتب درسی دوره ی متوسطه نشانگر تحول موضوعات آموزشی، شیوه های تدریس و مطالب منتخب برای آموزش جغرافیا به نسل های بعدی است . اگر دیروز شناسایی کشورهای کوچک و بزرگ در برنامه ی درسی جایی برای خود داشت، امروزه مباحثی چون تغییرات زیست محیطی، اصول و قوانین جغرافیایی، جغرافیا و توسعه ی پایدار، مخاطرات طبیعی، اکوتوریسم، زندگی در مناطق مختلف جغرافیایی جهان امروز، جمعیت، منابع و... مطرح هستند که ورود برخی از آنها به برنامه درسیجغرافیا ناشی از ضرورت زمانه، احساس نیاز جامعه به این مباحث، تقاضای سازمان ها و نهادهای اجتماعی مرتبط با مسائل جغرافیایی و برنامه های جهانی آموزش جغرافیاست.[2]

موضوع یا عنوان مشکل:

چگونه می توانم مشکل یادگیری دانش آموزان در درس جغرافیا پایه اول راهنمایی را برطرف کنم؟

ضرورت اهمیت پژوهش

سه دلیل منطقی برای آموزش جغرافیا وجود دارد که عبارتند از:

1- کسب سواد جغرافیایی: یکی از اهداف عمده ی آموزش جغرافیا در مدارس، کسب سواد جغرافیایی است. ادراک جغرافیایی برای شهروندان امروزی بسیار مهم است چون ما در جهانی زندگی می کنیم که از نظر فن آوری، سیاسی و جغرافیایی بسیار در هم بافته است. دانش آموزان به طور مستمر در معرض اطلاعاتی از مکان های دور افتاده و مسایل پیچیده قرار دارند که به طور مستقیم و یا غیرمستقیم با زندگی آنان مربوط است. این مطالب همان مواردی هستند که دانش جغرافیا درباره ی آنها حرفهایی دارد. مدارس ما به عنوان یک وظیفه تعلیم و تربیت باید دانش آموزانی تربیت کنند که از دنیای معاصری که در آن زندگی می کنند، دریافت صحیحی داشته باشند.

2- جغرافیا به عنوان یک علم ترکیب کننده: درس جغرافیا مدلی است که دانش آموزان به وسیله ی آن یاد می گیرند که چگونه اطلاعات مختلف حاصل از علوم دیگر را با یکدیگر تلفیق کنند. جغرافیا بنا به ماهیت خاص خویش، اطلاعات را از منابع مختلف گرد آوری کرده و با هم ترکیب می کند. از آنجا که فرایندهای جغرافیایی به شکل مجرد بررسی نمی شوند، بلکه عوامل خارجی مؤثر بر آنها نیز مورد بررسی قرار می گیرند، بنابراین دانش آموزان در جغرافیا دائماً درگیر تفکر و تصمیم گیری درباره ی اطلاعات مختلف ریز و درشت هستند و یا هنگامی که اطلاعاتی مورد نیاز است در حال شناخت این اطلاعات هستند. پژوهشگران معتقدند که مهارت های ذکر شده از طریق یک متن درسی علمی و درست سازماندهی شده بهتر فرا گرفته می شوند.

3- پیوستگی جهان امروز: دانش جغرافیا سبب درک شرایط حاکم بر زندگی انسان ها در نواحی مختلف جغرافیایی جهان می شود و در این زمینه نیز موقعیتی منحصر به فرد دارد.[3]

مطالعه نظامند جغرافیا سبب انگیزش احترام به فرهنگ­های انسانی مشابه و متفاوت در سراسر جهان می­شود. هنگامی که دانش آموزان، مسائل زندگی مردم را در جاهای مختلف مورد بحث و بررسی قرار می دهند به تدریج به پیوستگی مردم جهان پی می برند و احساس احترام نسبت به دیگران در آنان برانگیخته می شود. دانش آموزان از طریق آموزش جغرافیا در خواهند یافت که برخی انتخاب ها و تصمیم گیری ها گرچه محدود و یا شخصی به نظر می رسند اما بر فعالیت ها و زندگی مردم تأثیر می گذارند.

بیان مسئله (توصیف وضع موجود)

اینجانب مستانه بابایی دبیر علوم اجتماعی مدرسه راهنمایی حدیث واقع در شهرستان خرم آباد؛ منطقه اسپستان هر سال هنگام تدریس درس جغرافیا پایه اول راهنمایی که درباره موقعیت ایران در جهان و منطقه و مبحث اصلی آن نوع آب و هوای ایران و آشنا شدن با سه ناحیه آب و هوایی کشور است. متوجه مشکل یاد گیری دانش آموزان در این پایه بودم و امسال وضعیت بدتر از سالهای گذشته بود؟

با توجه به اینکه مهم ترین مسئله در آموزش این درس تشخیص آب و هوای سه ناحیه با خصوصیات جداگانه است بعد از تدریس فصل اول و با توجه به اینکه استان ما (لرستان) در ناحیه آب و هوای کوهستانی قرار دارد در شروع تدریس این ناحیه متوجه شدم دانش آموزانم مطالب را خوب یاد نمی گیرند و مطالب را طوطی وار حفظ می کنند و هنگام پرسش جواب های ناقص و یا اشتباه می دهند.

به همین علت تصمیم گرفتم که مشکل را حل کنم به صورتی که دانش آموزانم به سطح آموزشی مورد انتظار برسند و مهارت لازم را همراه با توانایی یادگیری کسب کنند.

گردآوری اطلاعات (شواهد 1)

برای حل این مشکل لازم دیدم که ابتدا به جمع آوری اطلاعات بپردازم تا بهتر بتوانم از پس حل این مشکل برایم

1- در ابتدا به شیوه تدریس خود بیشتر دقت کردم که آیا حق مطلب را ادا میکنم یا خیر و همچنین به نحوه پرسش و ارزشیابی این درس.

2- کتاب راهنمای تدریس این درس را کاملا مطالعه کردم و مطالبی را جمع آوری نمودم.

3- با دبیر سال قبل بچه ها (پایه پنجم) گفتگو کردم و با توجه به اینکه ابتدایی در شیفت مخالف قرار داشت کار مشکلی نبود و چند مرتبه با ایشان صحبت نمودم و از تجربیات او بسیار بهره بردم

4- صحبت با همکارانم (هم رشته) در جلسات کارگاهی و بهترین راه برای بهتر درس دادن این درس که پیشنهاد اکثریت استفاده از کارهای گروهی بود.

5- صحبت درباره این مشکل در جلسات شورای معلمان و همفکری با سایر همکارانی که مشغول تدریس در این مدرسه بودند که آیا آنها هم مشکل دارتد یا خیر.

6- استفاده از تجربیات مدیر مدرسه با توجه به بازدیدهای که سال های قبل از بازدید کلاسی دارد و دیدن فرم های تکمیل شده سال قبل که توصیه ایشان استفاده از وسایل کمک آموزشی بود.

7- صحبت با اولیای چند تن از دانش آموزان و آگاهی از نظر آنان و دانش آموزان

تجزیه و تحلیل داده ها و شواهد 1

پس از جمع آوری اطلاعات و تجزیه آنها معلوم شد که اکثریت دانش آموزان به صورت گروهینمی توانند مطالب را یاد بگیرند و این نقص موجب شد که دانش آموزان ضعیف نتوانند عملا مطالب را یاد بگیرند زیرا در کار گروهی اکثرا سر گروه ها و یا دانش آموزان زرنگ فعالیت داشته و دانش آموزان ضعیف فقط برچسب همکاری در گروه را دارند و در یادگیری نقش چندانی ندارند.

استفاده فقط از وسایل کمک آموزشی چندان موفق نبود.

در یادگیری این درس مشکلاتی وجود داشت که به نظر من مهم ترین آنها به شرح زیر می باشد

1- نبود کتاب واحدی با این حجم در دورا ن ابتدایی

2- حفظ اسامی زیادی که در این کتاب است

3- نبود نقشه های مناسب در مدرسه

4- کمبود زمان 45 دقیقه

5- عدم آشنایی با جغرافیای استان و نوع آب و هوای آن

6- عدم همکاری اولیا به صرف اینکه دانش آموز از پس کارهای خود بر می آید

7- وا گذاری فعایت های تکمیلی چون پژوهش های دانش آموزی بدون تخصیص وقت

انتخاب راه حل جدید (راه حل موقت)

بحثی در خصوص اتاق جغرافیا در مدارس: اینجانب در طی چندین سال تجربه آموزشی، پی برده­ام که اختصاص فضایی جهت استقرار اتاق جغرافیا در مدارس به بهبود و کیفیت بخشی تدریس درس جغرافیا، کمک شایانی می­کند. گرچه کمبود فضای آموزشی، کمبود وسایل کمک آموزشی و عدم انگیزه همکاران و دانش­آموزان و پاره ای دیگر از عوامل موانعی بوده اند که باعث شده اند تا راه اندازی اتاق جغرافیا فقط در حد یک آرزو باقی بماند.

در خصوص اهمیت اتاق جغرافیا می توان گفت که فضا سازی مکان های آموزشی به لحاظ اینکه سهم مهمی در امر یادگیری دارد از اهمیت خاصی نیز برخوردار است. در مدارس و آموزشگاهها چنانچه بتوان با آرایش خاصی، کلاس های گوناگونی را برای درس های خاص فضاسازی کرد، تمرکز ذهنی و تقویت مفاهیم اساسی آنها در ذهن دانش آموزان، بهتر و بیشتر صورت می گیرد.

ویژگی های پیشنهادی برای یک اتاق جغرافیا

1- دارای تخته سیاه و یا وایت برد و همچنین تعداد کافی صندلی و میزی بزرگ در وسط باشد.

2- دارای قفسه هایی جهت نگهداری کتاب ها، نشریات، اطلس ها، نقشه ها و .... باشد.

3- چند نقشه با موضوعات مختلف جغرافیایی و همچنین نقشه هایی از ستارگان، صورتهای فلکی، پوسترهای نجومی و...... را از دیوارهای آن آویزان کنید.

4- کارهای تحقیقی دانش آموزان، گزارش های مربوط به بازدیدهای علمی، بریده روزنامه و ... می تواند بخشی از فضای اتاق را به خود اختصاص دهد.

5- در مکان مناسبی از اتاق، وسایل سمعی و بصری همانند کامپیوتر، تلویزیون، پروژکتور، اورهد، ویدیو و... را جهت استفاده دانش آموزان و دبیران قرار دهید.

در کنار راه اندازی اتاق جغرافیا می توان از فن آوری های نوین در امر آموزش استفاده کرد. فن آوری هایی مانند استفاده از نرم افزار آفیس و پاورپوینت جهت ساختن اسلاید، استفاده از نرم افزار گوگل ارث شرکت گوگل جهت نشان دادن موقعیت شب و روز، حرکت زمین، قاره ها، اقیانوس ها، جنگل ها و... و نیز استفاده از اسکنر به جهت قدرت بزرگنمایی بالای آن بدون به هم ریختگی متن و نوشته.

نارسائی ها و مشکلات تدریس جغرافیا در مدارس و راه حل های آن:

- برنامه های آموزشی جغرافیا در مدارس در بیشتر اوقات هدف معینی را دنبال نکرده و عناوین و محتوای کتاب های درسی در طی سال ها تغییرات زیادی نکرده اند.

- سیستم آموزش جغرافیا در مدارس ما طوری است که هر دانش آموز مطالبی را برای هر نوبت امتحانی به خاطر بسپارد و پس از برگزاری امتحان از خاطر می برد.

- ضمناً مقدار کار عملی به نسبت تئوری نیز بسیار کم است. به عنوان مثال جای برنامه هایی همچون بازدید ها و گردش های علمی در برنامه ی مدارس هنوز هم خالی است.[4]

عمده ترین مشکلات تدریس جغرافیا در مدارس عبارتند از:

1- نارسائی های موجود در سیستم آموزش جغرافیا

2- کمبودها و مشکلات در ارتباط با ساعات درسی، حجم زیاد درس و کاهش ساعات کاری آموزش جغرافیا

3- مشکلات مربوط به خود دانش آموزان از قبیل عدم انگیزه، علاقه، توجه و ...

4- کمبود یا نبود وسایل کمک آموزشی مورد نیاز

5- کم اهمیت جلوه دادن درس جغرافیا در مقابل دروسی همانند ریاضیات، فیزیک، زبان انگلیسی و...

در این مرحله از کار مهم ترین مساله ارائه راه حل یا راه حل های مناسب و کار ساز برای رفع و از بین بردن مشکلات موجود می باشد.

بعد از بررسی راه کار های موجود و بررسی سطح مشکلات یادگیری دانش آموزان در این مقطع یک روش عملی و در عین حال صحیح و درست برای رسیدن به تغییر مورد نظر انتخاب کردم.

در این روش از راه کارهای زیر استفاده شد:

1- تغییر روش تدریس استفاده از روش بارش مغزی که در کتاب راهنمای تدریس در آن بیشتر از سایر روش ها استفاده شده است

2- تلفیقی از روش همیاری در گروه و ایفای نقش در بعضی از دروس و در پایان هر فصل

3- تهیه فلش کارت

4- شهربازی برای یادگیری مراکز استانها

5- گروه بندی دانش آموزان و تقسیم کلاس به سه نوع ناحیه آب و هوایی

6- تهیه پازل

7- تهیه کارت امتیاز

اجرای راه حل های جدید و نظارت بر آن

در این مرحله از کار سعی کردم داده ها و راه حل های جدید را به کار ببندم و ببینم تا چه اندازه در روند پیشرفت یاد گیری دانش آموزان موثر است و تلاش کردم از همان آغاز کار بر پیشرفت آن نظارت داشته باشم و اگر نیاز به تغییری بود آن...

 

 

[1] سایت تبیان

[2] مجله آنلاین علم و فناوری

[3] سایت راه علم

[4] مجله آنلاین علم و فناوری

 

«www.raheelm.ir »