تعداد صفحات: 34 صفحه

قیمت: 3000 تومان

مدل: Word & PDF (فایل بصورت ورد قابل ویرایش)

مختصری از متن اقدام پژوهی:

چکیده:

آنچه باعث ارتقاء سطح علمی دانش آموزان مقطع هنرستان می شود، علاوه بر برخورداری از دبیرانی با معلومات و با تجربه برخورداری از کتبی است که بتواند نیازهای علمی دانش آموزان را برطرف کند. در حال حاضر مسئله ای در مدارس به شکل رقابتی مطرح است به عنوان "درصد قبولی"، که این موضوع بین مدارس مختلف شهر، شهرستان، استان و کشور به صورت معضلی در آمده است، دبیران زیادی می توانند شهادت بدهند که مدیر مدرسه از آنان خواسته است همه دانش آموزان را "قبول" کنند و "نمره" بدهند تا شاخص درصد قبولی- به عنوان ملاک رسمی موفقیت یک مدرسه و مدیر- بالا برود!

آنچه در این مبحث کوتاه به آن پرداخته می­شود، عمکرد نادرست در برخورد با دانش­آموزان ضعیف است، دانش­آموزانی که برای ادامه تحصیل بی انگیزه هستند و این بی­انگیزگی باعث شده است که نه تنها به درس و مدرسه علاقه نشان ندهند بلکه از آن به نوعی فراری باشند و مدرسه را تنها مفری بدانند برای دوست­یابی و تفریح و وقت گذرانی و البته مسائل حاشیه­ای دیگر که باز هم پرداختن به آنها مورد بحث ما نیست. اما همین دانش­آموزان ضعیف و فراری از مدرسه که شاید در طول مدت تحصیل خود حتی یک بار هم بعضی از دروس را نمره خوبی نگیرند به راحتی در پایان سال نمره قبولی می­گیرند و به سطوح بالاتر می­روند، مسئله و سوال اصلی این است، چرا چنین اتفاقی می­افتد و چرا باید زمینه­ای برای چنین فاجعه­ای وجود داشته باشد؟ مسئله دیگری که باعث شده دانش­آموزان بدون داشتن سواد علمی مناسب به پایه­های بالاتر ارتقاء پیدا کنند، عدم توجه به "نمره مستمر" است، این نمره مستمر در طول سال به دانش­آموز کمک می­کند تا به اصطلاح اگر در طول سال درس خوانده اما شب امتحان مشکلی برایش پیش آمده و نتوانسته در بخواند بانمره مستمر که به واقع حق اوست، حقی از او ضایع نشود، اما متاسفانه بعضی از دانش­آموزان به این نکته توجهی نمی­کنند و از نمرات مستمر خوبی برخوردار نیستند و این موضوع باعث می­شود که نمره نهایی آنها پایین آمده و حق آنان ضایع گردد. اینجانب معصومه خسروپور مدیر هنرستان آتیه­سازان شهرستان نهاوند در اقدام پژوهی حاضر تصمیم گرفتم به کمک راهکارهای جذاب سطح معلومات و نمرات مستمر هنرجویان هنرستان خود را افزایش دهم.

فهرست مطالب

مقدمه. 1

بیان مسئله. 2

توصیف وضع موجود. 4

گردآوری شواهد (1)5

پیشینه تحقیق:7

تجزیه وتحلیل داده ها9

یافتن راه حل ها9

انتخاب طرح جدید و اجرای آن.. 11

گردآوری شواهد (2)13

بایدها و نبایدهای ارزش یابی مستمر. 16

نکات خاص در ارزشیابی مستمر. 16

مقايسه ارزش يابي پاياني با ارزش يابي مستمر. 17

خطاهاي رايج در اجراي ارزش يابي مستمر. 18

ارزش یابی پایانی.. 20

مزایا و معایب سنجش و ارزشیابی پایانی.. 20

نتيجه گيري، ايرادها، پيشنهادها23

منابع.. 28

 

مقدمه

تغييرات به وجود آمده در امر آموزش به دليل توسعة وسايل ارتباطات جمعي، و محيط هاي مجازي آموزش باعث شده است كه شاگردان حداقل از كتابهاي درسي خود بسيار جلوتر بيفتند (گرچه جلوتر بودن آنها از دبیرين و اساتيد خود جاي بحث و بررسي جداگانه را دارد) لذا لزوم نوآوري در ارائة روشهاي تدريس و ارزشيابي به وجود آمده است. دبیريني كه با روشهاي تدريس سخنراني و حداكثر يكي دو روش ديگر عادت كرده بودند، اينك با بحث هاي جديد مواجه مي شوند، آموزش گروهي، تهيه چك ليست انتظارات و... و خلاصه اينكه با ارزشيابي مستمر دانش آموزان خود را به گونه اي تربيت كنند كه آنها در تعامل با يكديگر دانشي را بياموزند. عملكردهاي آنها را تقويت كنند تا ديگر آنها شنوندگان صرف نباشند كه هر چه دبیرين مي گويند به گوش جان خريدار باشند. به آنها ياد بدهند كه پرس و جو كنند و محققاني خوب شوند. ديگر دبیران به آنها ياد ندهند، بلكه بر كار آنها نظارت كنند تا خود در تعامل با هم ياد بگيرند منابع را به آنها معرفي كنند تا خود به بسط دانش خود بپردازند، وقتي روشهاي تدريس تغيير مي يابد الزاماً نوآوريهايي نيز بايد در نحوة اندازه­گيري و سنجش پيشرفت تحصيلي فراگيران به وجود آيد. ولي روشهاي ارزشيابي پيشرفت تحصيلي همگام با تغيير برنامه هاي درسي و روشهاي تدريس پيش نرفته است. هدف ارزشيابي خدمت به آموزش است، نه در كمين نشستن براي غافلگير كردن دانش­آموز و محك زدن او با معيار آنچه نمي­داند. فرهنگ موفقيت را مي توان با كاربرد صحيح در آموزش و ارزشيابي بر فضاي كلاس غالب كرد.

از نظر اسلام نيز ارزشيابي يك ارزشيابي مستمر است، براي سنجش ما به كل اعمال ما در طول زندگي توجه مي شود و ملاك محاسبه تنها آخرين اعمال ما نيست، امام رضا مي فرمايد: از ما نيست هركس كه روزانه اعمال خود را مورد محاسبه قرار ندهد.[1]

پس بر اساس اين بيان گهربار ارزشيابي در منطق دين يك ارزشيابي مستمر و روزانه است و همچنين در بيان احكام دين، دانش زماني مورد اهميت و داراي ارزش است كه در اعضا و جوارح ما نمايان شود و بايد سعي شود شيوه ارزشيابي از شناختي به عملكردي تبديل شود حضرت علي (ع) مي فرمايد: بي­ارزش­ترين دانش دانشي است كه برسر زبان است و برترين علم علمي كه در اعضا و جوارح آشكار گردد.[2]

در اينجا بحث از عملكرد است نه دانستن و نوشتن و بيان كردن، قران كريم مي فرمايند: هركس كار خيري انجام بدهد محاسبه مي شود حرفي از دانستن و بيان كردن نيست پس ما مي آموزيم براي انجام دادن.

بیان مسئله

اگر مي خواهيم نقش نمرات ارزشيابي مستمر را در يادگيري دانش آموزان بررسي نماييم بايد با مفهوم «ارزشيابي مستمر» آشنا شويم به همين منظور با تعريف ارزشيابي، ‌انواع ارزشيابي و ارزشيابي مستمر مطلب را آغاز مي نماييم.

«ارزشيابي عبارت است از فرايندي منظم و منسجم براي مشخص نمودن ميزان پيشرفت دانش آموزان در مسير رسيدن به هدف هاي آموزشي و پرورشي.»

ارزشيابي از منظر و ديدگاه دبیران اهميت خاصي دارد. دبیران از طريق ارزشيابي مي توانند:

الف) از ميزان اثر بخشي و كارايي تدريس خود اطلاع حاصل نمايند.

ب) از ميزان تحقق اهداف آموزشي اطلاع حاصل نمايند.

ج) از ميزان آگاهي و آمادگي دانش آموزان براي شروع آموزش مطالب جديد اطمينان پيدا كنند.

د) با تفاوت هاي فردي دانش آموزان خود بيشتر آشنا شوند.

برنامه ريزان و كارشناسان آموزشي نيز مي توانند:

1. از ميزان كارايي برنامه هاي آموزشي آگاهي پيدا كنند.
2. برنامه هاي لازم، ‌روشها، و تجهيزات آموزشي جهت تطابق با شرايط موجود را طراحي و تنظيم نمايند. از حدود چهل سال پيش روشها و ابزار جديدي براي اندازه گيري و سنجش پيشرفت تحصيلي يادگيرندگان طرح ريزي و ابداع شد كه با يك فاصلة زماني نسبتاً طولاني اين روشها و ابزار كم كم در ايران نيز مطرح گرديد كه اهداف زير را دنبال مي كرد:

1) تاكيد بر اندازه گيري مهارتهاي تفكر و مهارتهاي يادگيري فراگيران.

2) به كارگيري روش ها و ابزارهاي اندازه گيري نوين.

3) تاكيد بر ارزشيابي تدريجي (مستمر) به جاي ارزشيابي نهايي.

4) توجه به ارزشيابي هاي گروهي.

5) ارزشيابي در خارج از چهار ديواري مدرسه و كلاس درس.

6) ارزشيابي پوشه اي.

7) تاكيد بر تفكر واگرا، همگام با تفكر واگرا.

تعريف ارزش يابي مستمر

ارزش­یابی عملکرد دانش­آموز طی فعالیت­های گوناگون داخل کلاس (آزمایش­ها، پرسش­ها و پاسخ­ها، گفت و گوهای حین تدریس و ... ) و نیز فعالیت های خارج از کلاس را ارزش یابی مستمر گویند.

ارزش یابی مستمر همواره پیام روشن و تعیین کننده ای برای دانش آموز و دبیر دارد. این پیام آن است که:

الف) دانش آموز در چه سطحی از یادگیری قرار دارد.

ب) مرحله ی بعدی آموزش در کلاس چگونه برنامه ریزی شود تا ضعف ها و کاستی ها در جریان یادگیری برطرف شود.

با توجه به توضیحات بالا می­توان دریافت که فرمول خاصی برای ارزش­یابی مستمر وجود ندارد، بلکه دبیر متناسب با پیشرفت دانش آموز در فرآیند یاددهی- یادگیری فعال، نوع و زمان ارزش یابی را معین می کند.

ویژگی های ارزش يابي مستمر

- کاهش اضطراب و رقابت در بین دانش آموزان

- توجه به اهداف تعلیم و تربیت و برنامه های درسی دانش آموزان

- توجه به ارزشیابی مستمر و فرآیندی

- فراهم سازی زمینه های درگیری مطلوب اولیاء با امور تحصیلی دانش آموزان.

- افزایش علاقه به یادگیری در دانش آموزان و یاددهی در بین دبیران

- تغییر در نحوه قضاوت در باره عملکرد و ارتقا تحصیلی دانش آموزان.

- تقویت اصل مشارکت ، همفکری و فعالیت در کار گروهی و تقویت روابط اجتماعی

- توجه به روش های خود سنجی و همسال سنجی

- توجه اساسی به بازخوردهای توصیفی به یادگیرندگان در حین فرآیند یادگیري

- کاهش وابستگی دانش آموزان به دبیر

- توجه به یادگیری عمیق.

توصیف وضع موجود

اینجانب ….… مدت ….. سال است که در آموزش و پرورش در حال خدمت می باشم. از ابتدای سال تحصیلی در موارد متعدد متوجه شدم که آزمون های کتبی و شفاهی بسیاری که دبیران به عمل می آوردند و روش تدریس های متعدد و فعال که به کار می گرفتند تعدادی از دانش آموزان نمرات پائین تر از حد انتظار کسب می کنند و شدیداً دچار افت تحصیلی هستند. این دانش آموزان حتی سرکلاس هنگام تدریس یا حل کردن تمرینات علاقه ای از خود نشان نمی دادند و من نیز دبیران را مجبور به استفاده از راه حل­های موقت جهت جلب توجه آنها نسبت به درس می نمودم. هر بار پس از تصحیح برگه های امتحانی توسط دبیران واقعاً نگران می شدم و به این فکر می کردم که چرا اینگونه است؟ و چگونه می توانم این وضعیت نامطلوب را تغییر دهم.

برای یادگیری بهتر گاهی امتحانات شفاهی برگزار می شد و از روش های تدریس مختلفی توسط دبیران استفاده می گشت. اما باز می دیدم که نتیجه ی آن چنان مطلوب حاصل نمی شود .

در مصاحبه­هایی که با خود دانش­آموزان داشتم آنها اظهار می­کردند که قبل از امتحانات درس می­خوانند ولی فراموش می کنند. ولی در صحبت با والدین آنها متوجه شدم که آنها نیز از نحوه ی درس خواندن و انجام تکالیف فرزندشان و نمرات امتحانی آنان ناراضی بودند.

مسئله را که با تعدادی از دبیران در میان گذاشتم آنان نیز عقیده داشتند که دانش آموزان به دلیل مشکلات زیادی که دارند قدرت تمرکز در کلاس را ندارند.

معاون آموزشگاه که بیشتر با دانش آموزان این مدرسه سر و کار داشته است نیز اظهار داشتند که باید قبل از امتحانات نوبت اول مشکلات و مسایل آنان شناسایی شود و راه حلی مناسب پیدا کنیم که تا حدودی پیشرفت در وضعیت درسی آنان ایجاد شود در میان دانش آموزان تعدادی از آنها دارای افت تحصیلی و ضعف در یادگیری بودند. دوست داشتم کاری کنم که این تعداد نیز به دانش آموزان فعالی تبدیل شوند و سطح نمرات مستمرشان بالاتر برود و بدین ترتیب تصمیم گرفتم با تحقیقات مناسب و مطالعه کتابهای مرتبط با این موضوع در این وضعیت تغییری دهم و بدین ترتیب پژوهش من شروع شد.

گردآوری شواهد (1)

الف: کسب نمرات

با توجه به توضیحاتی که در توصیف وضع موجود گفته شد ارزیابی دقیقی از نمرات سه ماه مهر و آبان و آذر انجام دادم و متوجه شدم که تعدادی از دانش آموزانم در اکثر امتحانات نمرات پایینی کسب می کنند برای دقیق تر بودن اطلاعات از نمره های این دروس طبق دفتر شاخص ها در مهر و آبان و آذر میانگین گرفته و مورد بررسی قرار دادم.

ب: پرسش نامه

جهت آگاهی از دلایل دانش­آموزان برای درس نخواندن به این تعداد دانش­آموز ضعیف پرسش­نامه­ای دادم که10 تا از عوامل عمده ی افت تحصیلی (این 10عامل رابر اساس مطالعات خودم و اظهارات همکاران وبا توجه به مشکلات هنرستان از بین 50 دلیل انتخاب نمودم) در آن گنجانده شده بود و از آنها خواستم که آنچه حقیقت است را علامت بزنند .

پس از بررسی و تجزیه و تحلیل پاسخ ها مشخص شد که دانش آموزان به ترتیب عوامل زیر را سبب کاهش نمرات خود می دانند:

- نداشتن برنامه ریزی درسی مناسب در خانه: 100%

- بی توجهی والدین به امور درسی فرزندشان: 100%

- درس نخواندن و کم کاری: 87%

- بی توجهی سر کلاس: 75%

- بی دقتی در امتحانات: 62%

- تصمیم نداشتن جهت ادامه تحصیل: 50%

- ضعیف بودن پایه: 36%

- اختلافات و درگیریهای والدین: 25%

- اضطراب امتحان: 25%

- مناسب نبودن روش تدریس دبیر: 12%

ج : مصاحبه با والدین

در تاریخ 27/8/93 جلسه ای با والدین دانش آموزان ضعیف ترتیب دادم و با آنها در رابطه با دلایل ضعف درسی فرزندشان و کارهایی که در خانه انجام می دهند صحبت کردم و اظهارات آنها را یادداشت نمودم.

د: مصاحبه با همکاران

در جلسه ای درشورای دبیران در تاریخ 29/8/93 با همکاران در رابطه با دلایل افت تحصیلی تبادل نظر نمودیم.

معاون آموزشگاه: "بیشتر دلیل گرفتن نمره کم بی توجهی خانواده­ها به دانش­آموزان است، چون بعضی از دانش­آموزان دارای مشکلات خانوادگی از قبیل اختلافات والدین، اعتیاد، زندانی بودن پدر، درآمد کم، بی­سوادی هستند و دیگر جایی برای درس خواندن و یا توجه کردن به فرزندشان ندارند. آنها اهمیت زیادی نمی دهند که فرزندشان درس بخواند.

نظرات معاون فنی: "دانش آموزان به دلیل ضعف پایه درسی باتلاش های بسیار دبیر و خودشان باز نتیجه کمی را بدست می آورند. همچنین خانواده ها نقش مهمی در پیشرفت دانش آموزان دارند و باید آنها را وادار به همکاری نمائیم."

معاون اجرایی نیز در برگه ای دلایل افت تحصیلی دانش آموزان را نوشته و در اختیار من قرار دادند. طبق نوشته های ایشان عواملی همچون: نگرش دانش آموز نسبت به مدرسه و تحصیل، برخورد والدین با دانش آموز و محیط ناامن خانواده در افت تحصیلی موثر هستند.

ایشان نوشته اند: "برطرف کردن موارد فوق و اجرا نمودن راه کارهای زیر می تواند مفید واقع شود: برنامه­ریزی قابل اجرا، تغذیه مناسب، ایجاد صمیمیت، استفاده از تشویق و..."

پیشینه تحقیق:

رحیمی (1386) در مقاله ای از عوامل موثر در رشد تحصیلی به شرح زیر نام می برد:

1- سازمان آموزش و پرورش

2- تأکید بر رشد عقلانی

3- جو عاطفی مدرسه و کلاس

4- پیش فرض های دبیران

5- عقب ماندگی آموخته شده

6- مسایل درون خانواده

وی در رابطه با اثرات پیشرفت تحصیلی می نویسد:

"اهمیت پیشرفت تحصیلی در سلامت روانی دانش آموزان به حدی است که برخی از متخصصان آن را حداقل تا نیمه دوم دوره جوانی معیار اساسی برای تشخیص عملکرد سالم دانسته اند".[3]

بلوم به نقل از رحیمی (1368) می نویسد: "هنگامی که محیط مدرسه محیطی حاکی از شایستگی و لیاقت را برای دانش آموزان فراهم کند نوعی مصونیت در برابر بیماری های روانی در فرد ایجاد می شود ولی افراد شکست خورده معمولاً به افسردگی، ناسازگاری و بی قراری مبتلا می گردند".

او در ادامه مقاله می نویسد: "اولین قدم جهت پیشرفت دانش آموز فرصت دادن به وی است تا موفقیت را هر چند سطحی تجربه کند و عزت نفس پیدا کند".

بلوم به نقل از رحیمی (1368) می نویسد: "بهره گیری از راه های زیر می تواند در ایجاد انگیزه در دانش آموزان به دبیران کمک کند:

1- بیان دقیق هدف های آموزشی

2- استفاده از تشویق های کلامی

3- بهره گیری از آزمون ها و نمرات در ایجاد انگیزه

4- ارائه محرک های جالب و تازه

5- ارائه ی مطالب از آسان به مشکل

6- پرهیز از ایجاد رقابت های نامناسب

7- استفاده از روش های متنوع در تدریس"

در جائی دیگر به این مورد برخورد کردم که:

"تماس و داد و ستد دانش آموزان دارای ضعف درسی با هم سالان صرف نظر از نتایج مطلوب بسیاری که دارد، دست کم این مزیت را دارد که دانش آموز را از حالت خود مداری خارج کند و به واقع گرایی رهنمون می سازد"[4]

 

 

[1]مشكاه الانوار، فصل اول 247

[2]نهج البلاغه، حكمت 93

[3]رحیمی، عبدالکریم، عوامل موثر بر پیشرفت تحصیلی دانش آموزان

[4]پارسا، محمد، نظریه های یادگیری و آموزشی

 

«www.raheelm.ir »