تعداد صفحات: 24 صفحه

قیمت: 3000 تومان

مدل: Word & PDF (فایل بصورت ورد قابل ویرایش)

مختصری از متن اقدام پژوهی:

چکیده

ضعف و کم کاری که دانش آموزان در ساعت انشا و نگارش از خود نشان می دادند مرا بر آن داشت که این مسئله را به صورت موشکافانه ای، مورد کنکاش و بررسی قرار دهم و این کلاس ها را از یک نواختی خارج سازم.

همین امر باعث شده دست به تحقیق و تنحص دامنه داری بزنم به همین خاطر برای شروع به صاحبان اصلی این درس که همان فراگیران می باشند؛ رجوع نمودم که با جواب های خود کلید خیلی از سوالهای من شدند، سعی کردم که از نظرات دیگر همکارانم نیز بهره بگیرم. که با مساعدت مدیر آموزشگاه مقدور شد.

همچنین طرح خود را در انجمن اولیا و مربیان آموزشگاه و در گروه های آموزشی منطقه نیز مطرح نمودم.

که در آن جا چند تن از همکاران همراه و هم گام من شدند و قبول نمودند که مرا یاری دهند تا شیوه های مختلف تدریس انشا را به اجرا درآوردیم.

نتایج حاصله بسیار مطلوب و حتی در برخی موارد فراتر از انتظار من بود و بعد از اجرا تاثیر شگرفی در کلاس­های انشا به جا گذاشت.

فهرست

مقدمه. 1

توصیف وضعیت موجود. 1

پیشینه ی تحقیق در مورد درس انشا2

گردآوری اطلاعات (شواهد1)3

تجزیه و تحلیل اطلاعات.. 4

خلاصه ی یافته های اولیه. 4

معیارهای ارزشیابی.. 9

راههای پیشنهادی برای انشا نویسی.. 10

چگونگی اجرای راه های جدید. 10

گردآوری اطلاعات (شواهد2)15

تجدید نظر در روشهای انجام گرفته و اعتبار بخشی به آن. 15

نتایج. 16

نتیجه گیری.. 17

فهرست منابع. 18

 

مقدمه:

توصیف وضعیت موجود:

حدود 17سال است که در مقطع راهنمایی منطقه ی بیستون و در روستاهای دور و نزدیک آن مشغول به تدریس زبان و ادبیات فارسی و همچنین تدریس انشا و نگارش به صورت هفته ای یک ساعت می باشم.

در تمام مدتی که درس انشا و نگارش را تدریس می کرد همیشه بی توجهی و بی علاقه گی خاصی که دانش­آموزان نسبت به این درس داشتند ذهن مرا به خود مشغول کرده بود تا علت این امر را بیابم معمولا در ساعات انشا ابتدا موضوع انشایی را به بچه ها می دادم و زمانی که آنها دست به کار نوشتن درباره ی موضوع جدید می شدند به دلیل کمبود وقت عده ای از دانش­آموزان را برای خواندن انشایی قبلی خود انتخاب می­نمودم و انشای بقیه ی دانش آموزان را خودم می خواندم و نمره می دادم.

با خود هرچه فکر می کردم و سنگین و سبک می نمودم این وضعیت را زیاد مطلوب خود و دانش آموزان نمی دیدم و زیاد از این شیوه نه خودم و نه دانش آموزان لذت نمی بردم. حتی گاهی اتفاق می افتاد که همکاران دیگر تقاضا می کردند که زنگ انشا را به آنها اختصاص دهم!

تصمیم گرفتم؛ این موضوع را با صاحبان اصلی کلاس انشا و نگارش که همان دانش آموزان هستند در میان بگذارم.

یک روز که وارد کلاس شدم بعد از احوال پرسی و مراسم آغازین کلاس از بچه ها خواستم که دفترهای انشای خود را درنیاورند و به جای آن بیایند و به این پرسش ها پاسخ دهند که:

چرا بیشتر دانش آموزان علاقه چندانی نسبت به درس انشا و نگارش ندارند؟

از آنها خواهش کردم که به دقت به این سوال بیندیشند و پاسخ دهند.

آنها با اشتیاق به صحبت های من گوش کردند و بعد به دنبال جواب این سوال در ذهن خود سیر کردند و همهمه ی عجیبی در کلاس به وجود آمد. دانش آموزان با شوق خاص کودکی می خواستند در این بحث شرکت کنند. چکیده ی نظرات آنها در ذیل می آید:

1- ازدوره ی ابتدایی تاکنون خیلی ازمعلمان به درس انشا اهمیت زیادی نمی داند.

2- درس انشا خواندن ندارد و آخر سر هم نمره می گیریم.

3- نوشتن انشا که فایده ای ندارد و به درد نمی خورد.

4- خیلی ازمعلم ها به این درس اهمیت نمی دهند و آن را خوب تدریس نمی کنند.

و خیلی مطالب دیگر که اکثر آنها رایاداشت کردم و به دانش آموزان قول دادم که با کمک آنها راه حل مفید و مناسبی برای این درس پیدا کنم.

پیشینه ی تحقیق در مورد درس انشا:

نتایج تحقیق سیر تاریخی درس انشا در کتاب های درسی مدارس ایران از سال 1300 تا 1373 کاری از سید حسین محمدی حسینی نژاد به شرح ذیل است.

1- به دلیل این که در کار تالیف کتاب های درسی به ویژه انشا هیات های علمی، تخصصی نظارت نداشته اند، توجه جدی و پیگیر به این درس نشده است.

2- کتابهای راهنمای انشا عملاً فاقد یک برنامه عملی و هدف دار برای درس انشا می باشد.

3- دانش آموزان در تمام مقاطع این درس را دوست دارند و آن را جدی تلقی می کنند.[1]

گردآوری اطلاعات (شواهد1)

برای رسیدن به پاسخ مطلوب در این کار تصمیم گرفتم علاوه بر دانش آموزان نظر دیگر همکاران را نیز جویا شوم، اما مشکل این بود که تنها دبیر درس انشا و نگارش –آن مدرسه خودم بودم. اما به هر حال بعد از گفتگو با مدیر مدرسه قرار شد موضوع را در شورای دبیران آموزشگاه که به صورت ماهیانه تشکیل می شود مطرح کنم.

در روز جلسه بعد از مطرح شدن کم و کاستی های مدرسه همان سوالی را که از دانش آموزان پرسیده بودم از همکاران نیز پرسیدم و به آنها گفتم: به نظر شما!

چرا دانش آموزان اشتیاق زیادی نسبت به درس انشا ندارند؟

ابتدا سکوت سنگینی حکم فرما شد اما طولی نکشید که یکی از همکاران صاحب نظر شروع به صحبت نمود و دیگر همکاران نیز بحث های ایشان را تکمیل نمودند.

نکات جالبی در صحبت های ایشان بود که عمده ی آنها را یادداشت کردم. بعضی از نظرات شبیه آرای دانش­آموزان و برخی دیگر پخته تر و متین تر بود.

بعد از این جلسه:

به پیشنهاد من قرار شد این موضوع را در جلسه­ی اولیا و مربیان که در همان ماه برگزار می شد؛ با اولیای دانش­آموزان در میان بگذارم. در روز جلسه با چند تن از والدین که انسانهای فرهیخته­ای بودند موضوع را در میان گذاشتم.

چکیده­ی نظرات و صحبت­های آنها را یادداشت کردم اطلاعات خوبی در این زمینه داشتند. همچنین در یکی از گردهمایی­های منطقه موضوع را با دبیران ادبیات در میان گذاشتم و واقعا این امر به صورت موشکافانه و بسیار دقیق در آن جلسه بررسی شد. و من توانستم بهره ی زیادی از آن جلسه و نظرات جامع و تخصصی همکاران ببرم و به همین دلیل بسیاری از جواب های آنها را یادداشت نمودم.

تجزیه و تحلیل اطلاعات

پس از مطالعه ی دقیق نوشته ها و مدارکی که جمع آوری کرده بودم تک تک آنها را به دقت مورد تجزیه و تحلیل قرار دادم.

نواقص و کمبودهای کلاس انشا و نگارش تا اندازه ای آشکار شده همچنین اصول تدریس انشا و نگارش نیز تعیین گردید و راه های گوناگون روش تدریس انشا و نگارش فهرست شد.

خلاصه یافته های حاصل از این تجزیه و تحلیل به شرح ذیل می آید:

خلاصه ی یافته های اولیه

1- ضعف واژگان پایه دانش آموزان

2- آموزش ندیدن بسیاری از دبیران و نخواندن روش تدریس های تخصصی

3- آشنا نبودن تعدادی از دبیران با ادبیات کودک و نوجوان

4- نبود تنوع در تدریس انشا

5- تخصصی نبودن تدریس در دوره ی ابتدایی

6- ناآشنایی برخی از طراحان کتاب دوره ی راهنمایی به این امر

7- نبود معیار استاندارد و مشخص برای ارزشیابی درس انشا

8- آشنا نبودن با سلایق و علایق و ظرفیت فکری دانش آموزان در هنگام گفتن موضوع انشا

9- ناآشنایی بسیاری از دبیران انشا با انواع نگارش

10- دادن درس انشا به صورت اضافه کار به دبیران غیر تخصصی

چند نکته درباره ی نگارش

نوشتن شکل پیچیده­ی زبان است. بین قدرت نوشتن و توانایی خواندن و درک مطلب رابطه ای مستقیمی وجود دارد پس دانش آموز می تواند به خوبی از عهده ی این مهارت برآید که در ارکان دیگر زبان توانایی لازم راکسب کرده باشد. او زمانی می تواند خوب بنویسد که در گوش دادن، سخن گفتن و خواندن مهارت کافی داشته باشد.

مهارت در نوشتن و نگارش مستلزم داشتن اطلاعات مقدماتی و توانایی تبادل افکار و اندیشه هاست اطلاعات را از طریق تحصیلات و مطالعه می توان به دست آورد و توانایی برقراری ارتباط نیز از طریق خواندن، نوشتن و گفتگو کردن به دست می آید.

اصول و مبانی انشا

درس انشا و نگارش نیز مانند هر درس دیگری اصول و مبانی مخصوص به خود دارد که می توان به موارد ذیل اشاره کرد.

1- داشتن تفکر خلاق و پویا

2- تنها ذوق و استعداد کافی نیست باید قواعد این کار را نیز یاد بگیریم.

3- استفاده بیشتر از قالب های مرسوم نگارشی

4- تجزیه انشا به اجزای گوناگون مانند جمله نویسی، واژه شناسی و... .

5- دادن موضوعاتی که دانش آموز درباره ی آن اطلاعاتی داشته باشد.

6- داشتن طرح درس برای انشا و نگارش

 

انواع انشا

انشا اقسام گوناگونی دارد که به اختصار به تعدادی از آنها اشاره می شود:

1- انشای توصیفی

2- انشای تخیلی

3- جان بخشیدن به اشیاء

4- گزارش نویسی

5- داستان نویسی

6- شرح حال نویسی

7- نامه نگاری

8- خاطره نویسی

9- خلاصه نویسی[2]

مراحل نوشتن انشا:

1- مرحله قبل از نوشتن: (انتخاب موضوع، توضیح موضوع، ایجاد انگیزه در کلاس، بارش فکری، رفع ترس و ابهام دانش آموزان و شاد کردن فضای کلاس

2- حین نوشتن: داشتن چک نویس، گاهی چند نفر حین نوشتن نوشته خود را بخوانند، گاهی معلم هم انشا بنویسد، عدم برخورد با عامیانه نویسی

3- بعد از نوشتن: خواندن انشا، نقد و بررسی، انتخاب انشاهای برتر، جابه جا نمودن دفاتر انشا و خوانده شدن توسط دیگران (فواید این کار: بهبود خط - آشنایی با نظرات دیگران ريا، خودارزیابی) گاهی اهدا جایزه و خواندن سر صف.

روشهایی جهت تقویت مهارت انشا نویسی

1- بارش فکری:

2- بازی با کلمات: با کم و زیاد کردن حروف و ارتباط دادن کلمات و ایجاد جمله

گرم- گرما - سرما – خرما – خرمن – خرم – خام – شام – جام – سام – دام – دار – دارد – ندارد و...

باران

3- هم نشینی: با نوشتن یک کلمه در وسط و اضافه کردن کلمات در دو طرف آن می توان جملاتی طولانی و متنوع ایجاد کرد.

مثال: ........ صبح امروز شدت .......... بهاری شکوفه های زیبای درختان را پر پر کرد. یا؟

محور جانشینی (تغییر کلمات داخل پرانتز برای گسترش دامنه لغات و جمله سازی مجدد با آنها مثال:

علی امروز به مدرسه رفت (فردا)

علی فردا به مدرسه خواهد رفت (آنها)

آنها فردا به مدرسه خواهند رفت و....

4- کلمه + کلمه

5- تشبیه سازی: ترسو مثل موش- سرد مثل کوهستان - بلند مثل سرو - استوار مثل کوه

6- مرتب نمودن جملات نا مرتب و نوشتن ادامه جملات

7- دادن کلمات متعدد و به کار بردن آنها در انشا

8- پخش فیلم و خلاصه نویسی وقایع فیلم

9- کتابخوانی و خلاصه نویسی از وقایع موضوع کتاب

10- ساخت کیسه ی جادویی و قرار دادن اشیا مختلف از جمله ساعت، کاغذ، سوزن، مداد و...که دانش آموز با انتخاب وسیله ی مورد نظر به طور تصادفی باید در مورد آن انشایی بنویسند.

11- خواندن یک قصه یا داستان به صورت نیمه تمام و حدس زدن پایان آن به صورت نوشتاریتوسط دانش آموزان برای تقویت اعتماد به نفس

12- سخنرانی در مورد مسائل روزمره حداقل روزی 3 دقیقه توسط یکی از دانش آموزان که به مسائل اجتماعی، فرهنگی و مشکلات جامعه ای امروز می پرداخت.

13- دادن تصاویر به گروهها و انشای گروهی در مورد تصاویر و نقاشی ها

14- ارائه دفتری با جملات زیبا که دانش­آموزان به تناسب به جمع­آوری مطالب نوشتاری ادبی زیبا می­پرداختند.

15- جمع آوری ضرب المثلها و کلام های شیرین گذشتگان

16- توصیف محیط اطراف مانند کلاس، گل، مدرسه و ... به زبانی ساده و توجه به جزئیات آن

17- تهیه ی دفتر خاطرات و نوشتن خاطره هایی که از لحاظ ادبی ارزش داشته باشند.

18- تشویق دانش آموزان با دادن کارت امتیاز از 5 تا 10 امتیاز

19- آشنایی با نویسندگان بزرگ و آثار آنها

20- خلاصه نویسی کتاب های جذاب و در خور فهم

21- بردن دانش آموزان به دامن طبیعت و گردش علمی و ارائه گزارش در روز بعد

22- دادن موضوعاتی از قبیل: ای کاش...

اگر به جای معلم، مدیر، رئیس جمهور و ... بودید

23- نوشتن انشای تحقیقاتی و محقق بارآوردن دانش آموزان

24- توصیف یک روز مطلوب و خوب و به یادماندنی

25- سفر رویایی به سیارات منظومه شمسی

26- موضوع انشا در مورد کشف چیزهایی که تا کنون بشر به آن دست نیافته است.

27- آموزش آیین نگارش به دانش آموزان

28- تبدیل کلاس به کارگاه نوشتن

29- جمع آوری نمونه نثرهای زیبا و ادبی و خواندن آن با شور و احساسات در کلاس

معیارهای ارزشیابی

برخی از معیارهای ارزشیابی انشا به شرح ذیل می آید:

1- نوآوری و ابتکار

2- پروراندن موضوع و فهم آن

3- ارتباط و هماهنگی مطالب و جملات

4- رعایت نکات دستوری و نگارشی

5- خوانایی و تمیزی

6- ارتباط افقی و عمودی بندها

7- نظم فکری

راههای پیشنهادی برای انشا نویسی

با مطالعه ی اطلاعات جمع آوری شده و تجزیه و تحلیل آن ها با انواع تدریس انشاء مواجه شدیم و دریافتیم که در کلاس یک یا دو راه٬ مثل برخی از دروس برای آموزش وجود ندارد. تنوع در روش انشاء نویسی بیش از دیگر درس هاست.

لذا با مطالعه ی کتاب ها و گفتگو با صاحب نظران مختلف روش هایی را فهرست کردیم تا به تدریج اجرا کنیم و پس از ارزیابی نتایج٬ اگر موفقیتی کسب شد این روش ها را ادامه دهیم. این راه ها عبارتند از:

پانتومیم، کتاب کلاس، روزنامه در کلاس، حدس بزنید، دقت در مشاهدات، همراه با بچه ها، انشای گروهی و...

چگونگی اجرای راه های جدید:

الف) پانتومیم:

از کسی می خواستیم بدون هیچ زمینه ی قبلی بیاید در کلاس را بزند٬ وارد کلاس شود٬ یک پانتومیم اجرا کند و بعد بچه ها آن پانتومیم را بنویسند. پانتومیم نوعی لال بازی است که مفهومی را به وسیله ی حرکت القا می کند و بچه ها آن را در هیئت کلمه...

 

[1] سایت سورن داک

[2] سایت تبیان

 

«www.raheelm.ir »