تعداد صفحات: 26 صفحه

قیمت: 3000 تومان

مدل: Word & PDF (فایل بصورت ورد قابل ویرایش)

مختصری از متن اقدام پژوهی:

فهرست مطالب

مقدمه. 1

گردآوری اطلاعات و شواهد (1)8

پیشینه ی تحقیق در مورد درس انشا8

تجزیه و تحلیل اطلاعات شواهد (1)9

گردآوری شواهد (2)17

نتیجه گیری.. 18

پیشنهادات.. 19

فهرست منابع. 20

 

مقدمه

انشا در لغت به معنی سخن آفریدن و نشو نما دادن و بزرگ گردانیدن است. و در اصطلاح ادبیات عبارت از نگارش جمله ها و عبارتهایی است که افکار و اندیشه نویسنده را به صورتی روشن و زیبا بیان کند تا خواننده آنها را به آسانی بفهمد و برای او خوشایند باشد.

یکی از عوامل متعدد ناموفق بودن درس انشا نداشتن روش مناسب است. لزوم به کارگیری روش مطلوب در تدریس به اندازه ای است که بعضی از دست اندرکاران علوم تربیتی بهره گیری از روش های مناسب را مهم تر از دانش آن درس دانسته اند. تلاش برای تدریس انشا امری ضروری و لازم است. در سر کلاس های ما تدریس به همان شیوه های سنتی تکرار مطالب گذشته است. و از دیدگاه علوم تربیتی هر کاری که مکانیکی انجام شود کاری آموزشی نیست. زیرا خلاقیت در آن وجود ندارد و تا خلاقیت نباشد مسائل اجتماعی، اقتصادی، صنعتی، و سیاسی حل نمی شود و باید کاری کنیم که کلاس انشا تبدیل به کارگاه نوشتن شود.[1]

بیان مساله پس از چند جلسه تدریس در درس انشا پایه دوم به این نتیجه رسیدم که در طول سال گذشته به درس انشا اهمیتی داده نشده بود زیرا دانش آموزان به آسانی نمی توانستند بنویسند و افکار خود را بیان نمایند و درس انشا برای آنها جذابیتی نداشت. نارسایی حتی بر نحوه ی پاسخ دادن آنها در دروس کتبی نیز اثر گذاشته بود. این مسئله فکر مرا به خود مشغول ساخته بود که به راستی چگونه می توانم دانش­آموزان را با درس انشا آشتی دهم؟ و شیوه های اندیشیدن را پیرامون یک موضوع فراهم آورم؟ و کلاس انشا را از حالت خشک و سرد بیرون بیاورم؟ و با استفاده از روش های مختلف، تجربیات اولیا همکاران و مشاوران و متخصصین تعلیم و تربیت دانش آموزان را از منزلگاه مراحل تفکر تحلیل، ترکیب، نقادی و نوآوری و ابداع بگذرانم؟ و به پرورش قدرت تفکر و تحلیل آنها بپردازم.

 

انشا درسی است که در صورت اعتنا و اعتلا، انقلابی در آموزش و پرورش کشور ایجاد می کند و فرهنگ جامعه را به شکل جهشی، ارتقای درجه می دهد.

استفاده از پنج حس برای نوشتن انشا لازم است و باید این پنج حس در دانش آموز تقویت شود. کار انشا این است که به شاگرد بگوید خوب ببین، خوب بشنو، خوب لمس کن، خوب بچش و خوب استشمام کن.

با انشا می توانیم درد ها و خواسته های جوانان را کشف کنیم و با دادن موضو عات در مان گر آن ها را درمان کنیم.

کار انشا پرورش فکر وانسان های متفکر است. انشا مادر دروس است. اگر مادر ضعیف باشد، بچه های ضعیف و ناقصی تحویل می دهد. پرورش انسان های محقق و پژوهشگر به عهده ی درس انشاست.

انشاء به معنی ایجاد کردن،پرورش دادن، ابداع و خلق کردن، نظم دادن به فکر و نیز ایجاد کلام و نگارش آن در قالب عبارات زیباست. جمله نویسی و یا موضوع انشاء در کلاس درس، باید طوری باشد که خاطره ای در ذهن دانش آموز تداعی کند یا چیزی را ببیند و بشناسد تا بتواند در مورد آن مطلب بنویسد. دانش­آموزان دارای اختلال یادگیری در بسیاری از جنبه های بیان نوشتاری از همکلاسی های فاقد اختلال یادگیری، عقب ترند. این تفاوتها همیشه پایدار نیست و تا حدود زیادی برطرف می شود. دانش آموزان دارای اختلال یادگیری احتمالاً در زمینه جمله نویسی و انشاء نویسی، یعنی دستور زبان و محتوا ضعیف اند. هر چند دانش­آموزان بزرگتر، اصول نحوی و واژگان پیچیده تری را نسبت به دانش آموزان خردسال به کار می برند.

انشا در واقع همان مهارت دانش آموز در امر نوشتن است که با بکارگیری واژه ها و کلمات، جملات و عبارات زیبایی با توجه به قواعد دستور زبان می نویسد و با نوشته ی خود اندیشه ای را ارائه می دهد.

بین مهارت نوشتن و دیگر مهارت های آموزش زبان فارسی رابطه ی معنا داری وجود دارد و لذا برای ایجاد مهارت نوشتن به پرورش مهارت در گوش دادن، صحبت کردن، خواندن و تفکر باید توجه کرد.

مهارت در نوشتن انشا نشانه ی تکامل در زبان آموزی است، اگر فردی نتواند دیده ها و شنیده ها و اندیشه های خود را بر اساس قواعد نگارش بنویسد، در واقع به هدف زبان آموزی دست نیافته است.

در حیطه زبان آموزی، چهار رکن اصلی گوش دادن – صحبت کردن خواندن و نوشتن امروزه در دنیا به عنوان یک قانون مسلم پذیرفته شده، در آموزش تمامی زبان های دنیا و برنامه های آموزشی مدنظر قرار می­گیرد.

در این چهار قدم به ترتیب نوشتن جایگاه چهارم را به خود اختصاص داده، چرا که سه امر گوش دادن و صحبت کردن و خواندن برای نوشتن مقدمه و پیش سازمان دهنده، و زمینه بوده و بالاترین سطح را به خود اختصاص داده است.

از آنجایی که مقطع ابتدایی پایه ای برای مقاطع دیگر بوده، امروزه در امر زبان آموزی نگارش از اهمیت بالایی برخوردار است، مخصوصاً در پایه سوم که اولین پایه­ای است که به صورت مستقل انشا نوشته می­شود، چون در پایه دوم از جمله نویسی استفاده می گردد، این جملات اکثراً مرتبط با هم نیستند و هر یک به طور جداگانه نوشته می شود و بیشتر نحوه و ساختار جمله، منظم کردن جملات در هم ریخته، کوتاه سازی، ترکیب جملات ساده یا جمله سازی با کلمات ساده مد نظر است. برای دانش آموزان نوشتن جملات و متن به صورت مرتبط در پایه سوم با توالی مناسب مشکل می باشد.

سه مرحله ی اساسی برای انشا:

1) مرحله ی پیش از نوشتن

2) مرحله ی حین نوشتن

3) مرحله ی پس از نوشتن

مرحله ی پیش از نوشتن

قبل از نوشتن کودک در ابهام به سر می برد و ابهام ترس آور است. بزرگ ترین مشکل در نوشتن، شروع آن است پس باید بن بست نوشتن را در هم شکست.

با مطالعه، گفت و گو، مشاهده، فضا سازی، ایجاد شبکه ی خورشیدی می توان گام های موثری در این راه برداشت.

مطالعه ابزاری برای روشن کردن ذهن است.

بعضی از موضوعات احساسی احتیاج به مشاهده دارد زیرا حس کردن و لمس کردن مهم تر از فقط شنیدن است.

فضاسازی که موجب آمادگی ذهنی می شود.

شبکه خورشیدی فیزیکی از راه های موثر برای انشا است.

انواع مشکلات انشا و جمله نویسی

1- اشکال در دستور و نحو: برخی دانش آموزان در به کار بردن قواعد دستور زبان فارسی، زمانها و ضمایر و... دچار مشکل هستند.

2- بی نظمی در ترتیب قرار گرفتن کلمه مثال: مادرم می پزد غذا.

3- عدم هماهنگی میان فعل و ضمیر مورد استفاده. مثال: من به مدرسه رفت.

4- افزودن پسوندهای نادرست به کلمه.

5- در استفاده از علائم نمادی مانند نقطه گذاری، ویرگول، علامت تعجب و... دچار مشکل هستند.

6- فاقد مهارتهای لازم برای اصلاح نوشته های خود هستند. دانش آموز ایده دارد ولی نمی داند کدام مطلب را در اول و یا آخر بنویسند

7- این قبیل دانش آموزان، هنگام نوشتن یا برنامه ریزی ندارند و یا برنامه ریزی خیلی کمی دارند.

8- پاراگراف هایی که می نویسند دارای سازمان بندی ضعیف است و متن و کلمات درهم و برهم نوشته می شود.

9- در نوشتن یک مقاله یا انشا در سطح کلاسی خود ناتوان هستند.

10- در مرتب کردن کلمات و جملات درهم ریخته ناتوان هستند مثال: کتاب دارم من (بجای من کتاب دارم) دانش آموز باید در ابتدا مطلب را تعریف کند و بعد انشای آن را بنویسد.

11- فقر ایده ای دارند (ناتوانی در به تحریر در آوردن اندیشه های خود).

12- در نوشته های آنها اندیشه های کمی به کار می رود و خلاقیت کمتری دارند.

13- از جملات دارای ساختار پیچیده، کمتر استفاده می کنند و انواع کمی از واژه ها را در جملات خود می گنجانند.

14- نوشته آنها دارای غلطهای دیکته ای است.

15- در واژگان، پختگی ادراکی، کاربرد کلمات، سبک و کل مهارت نوشتن، نمره های پایین می گیرند.

16- در انتقال افکار، نظرات و تمایلاتشان دچار مشکل هستند.

17- عدم ارائه الگوی انشاء توسط معلم هم میتواند به ضعف انشاء نویسی و یا جمله نویسی بیانجامد.

18- عدم مطالعه کتاب داستان توسط دانش آموزان.

19- عدم رغبت و علاقه دانش‌آموزان.

20- محدود و معین بودن موضوع انشاء.

21- عدم توسعه کتابخانه کلاس و یا دبستان.

22- شرکت نکردن دانش آموزان در سخنرانی ها، گردشها و بازدیدهای علمی سطح آگاهی آنها را کاهش می‌دهد.

23- عدم فراهم نکردن زمینه‌های مساعد جهت تقویت استعداد نویسندگی دانش آموزان.

24- عدم آموختن کلمات هم خانواده، متشابه و متضاد و افزایش لغات آنها

25- عدم آشنایی دانش‌آموز با چگونگی شروع انشاء.

26- موضوع انشاء با سن و فهم و علاقه کودکان مطابقت ندارد.

27- عدم توانایی در ترکیب کلمات و بیان احساس فکر.

راهکارها

• افزایش حوزه واژگان دانش آموزان با استفاده از بازی های کلاسی.
• تقویت مهارت جمله سازی.
• موضوع مناسبی برای انشا انتخاب شود.
• نوشتن انشا در کلاس درس.
• نوشتن انشا بصورت گروهی توسط دانش آموزان.
• آموزش نقد صحیح انشا توسط معلم.
• خلاصه نویسی مطالب روشی بسیار موثر است.

از جمله راهکارهای عملی تقویت انشا که می شود در کلاس درس آن را مبنای آموزش قرار داد به موارد ذیل اشاره می شود:

1) افزایش حوزه واژگان دانش آموزان با استفاده از طراحی بازی های کلاسی

2) تقویت مهارت جمله سازی، از طریق نوعی بازی و مسابقه کلاسی.

3) تقویت بند نویسی از طریق: بند نویسی برای تصاویری که پای تخته ترسیم می کردم بندنویسی با استفاده از کلمات غیر مرتبط و نوشتن متن های خنده دار

4) نوشتن انشا در کلاس درس.

5) نوشتن انشا گروهی.

6) آموزش نقد صحیح انشا.

7) ارزیابی به گونه توصیفی بخصوص در ابتدای سال تحصیلی.

8) استفاده از موضوع های واگرا.

9) تکمیل داستان های نیمه تمام.

10) تلفیق درس انشا با سایر دروس.

11) حس گیری (ایجاد حس نوشتن کمک به تصویرسازی ذهنی دانش آموز با کمک پخش صدای: موزیک، حیوانات، باد، باران و...

12) معلم نیز به همراه دانش آموزان انشا بنویسد. ولی در آخر کار انشا خود را بخواند تا اعتماد به نفس

13) دانش آموزان کاهش پیدا نکند.

14) انشا شفاهی می تواند نقش زیادی در تقویت مهارت انشانویسی داشته باشد.

15) داستان سازی بدون آمادگی قبلی به طوری که هر دانش آموز بتواند به نوبت چند جمله ی داستان را ادامه بدهد.

16) تشویق دانش آموزان به کتاب خوانی، معرفی کتاب های مناسب با گروه سنی دانش آموزان.

17) استفاده از عروسک های دستی و اجرای نمایش های عروسکی در کلاس.

18) آموزش استوره ها، سمبل ها، نمادها.

19) استفاده از روش بحث وگفتگو در سایر دروس (هدیه ها، بخوانیم، تاریخ و...) می تواند سبب تقویت مهارت انشانویسی شود.

20) برای تشویق دانش آموزان از کتاب های مناسب برای جایزه دادن استفاده کنیم.

21) تصاویر مناسبی انتخاب کرده و در مورد آن در کلاس درس بحث وگفت وگو کنیم.

22) تولید صدای باران، باد، موج و رگبار با استفاده از تکان دادن کاغذ (حس گیری).[2]

گردآوری اطلاعات و شواهد (1)

برای حل این مشکل ابتدا به جمع آوری تجربیات اولیا دانش آموزان در ارتباط با درس انشا پرداختم و در جلسه ی ارتقا کیفیت آموزگاران در آبان ماه مسئله را مطرح نمودم و از تجربیات همکاران محترم به خصوص مدیر مدرسه استفاده نمودم. و در این رابطه به مطالعه ی کتابهای مختلف از جمله: آیین نگارش، رهیافت های آموزشی و تربیتی در درس انشا خودآموز روش تدریس مهارت نوشتن در دوره ی ابتدایی، خودآموز روش تدریس زبان فارسی، شیوه های خلاق آموزش انشا، آموزش خاطره نویسی پرداختم

پیشینه ی تحقیق در مورد درس انشا:

نتایج تحقیق سیر تاریخی درس انشا در کتاب های درسی مدارس ایران از سال 1300 تا 1373 کاری از سید حسین محمدی حسینی نژاد به شرح ذیل است.

1. به دلیل این که در کار تالیف کتاب های درسی به ویژه انشا هیات های علمی، تخصصی نظارت نداشته اند، توجه جدی و پیگیر به این درس نشده است
2. کتابهای راهنمای انشا عملا فاقد یک برنامه عملی و هدف دار برای درس انشا می باشد.
3. دانش آموزان در تمام مقاطع این درس را دوست دارند و آن را جدی تلقی می کنند.

تجزیه و تحلیل اطلاعات شواهد (1)

پس از بررسی نظرات اولیا و همکاران به این نتیجه رسیدم در درس انشا موانع زیادی وجود دارد که برخی از آنها عبارتست از:

1. ضعف فرهنگ مطالعه
2. جایگاه نداشتن فرهنگ انتقاد و رواج فرهنگ تملق
3. فرهنگ جرات نداشتن و اتکا به خانواده برای ابراز ایده ها و آرام و هجوم به مسائل و برآورد راه حل و ارائه آن ها
4. عدم وجود تشویق کارساز و مناسب
5. ارزش نگذاشتن به نوشته های ابتدایی
6. ملموس نبودن موضوعات و مسائل مورد بحث و تکراری بودن آنها
7. همکاری نامناسب خانواده ها
8. عدم وجود ارزیابی دقیق از درس انشا
9. ذاتی و ارثی پنداشتن امر خلاقیت و ابداع
10. مشخص نبودن جایگاه درس انشا در برنامه ی درسی به صورت اعتقادی و سهل الوصول بودن و در اختیار گرفتن آموزش آن و نیز زمان آن برای تکمیل دروس دیگر[3]

 

چگونگی انجام کار

نوشتن مهارت مهمی است که می توان از دو منظر به آن نگاه کرد. اول اهمیت و کاربرد نوشتن به عنوان ابزاری مهم برای برقراری ارتباط، انتقال مفاهیم و به اشتراک گذاشتن عقاید و نظرات و ایده های خود با دیگران، و دوم اهمیت تمرین فعل نوشتن در رشد توانایی های ذهنی و پرورش خلاقیت است. با این مقدمه و روشن شدن اهمیت نوشتن، شاید این سوال در ذهن شما ایجاد شود که از چه زمانی و چگونه می توان این مهارت را در خودمان و از آن مهمتر در فرزندان امروز و شهروندان فردایمان تقویت کنیم. بهترین زمان سنین اولیه یادگیری مهارت نوشتن، یعنی همان دبستان است. به همین خاطر در ادامه 7 راه مهمی که انجام آن ها می تواند فرزندانتان را تشویق به نوشتن و تقویت این مهارت مهم در آنها شود، معرفی می کنیم.[4]

1. از کودکتان بخواهید نامه ای بنویسد و در آن شما را متقاعد کند:

نوشتن تنها به مشق نوشتن و تهیه گزارش درسی مربوط نمی شود. راه های بسیاری وجود دارد که کودک شما بتواند از کلمات استفاده کند، از جمله تلاش برای متقاعد کردن دیگران تا با او موافقت کنند. شما می توانید به او اجازه دهید که به وسیله نوشتن با شما بحث کند. شما با این کار به او کمک می کنید تا عمل نوشتن را تمرین کند.

یک موضوعی که شما با آن موافق نیستید را انتخاب کنید. برای مثال پول تو جیبی یا زمان خواب. کودکتان یک نامه به شما می نویسد تا شما را متقاعد کند که نظرتان را تغییر دهید. او باید از حقایق، نقل قول ها و منطق برای آن که استدلالش را روی آن سوار کند، استفاده کند.

 

2. با تصاویر بازی کنید:

عکس ها و تصاویر مولد داستان های بزرگ هستند. در اینترنت جستجو کنید و تصاویر جالبی پیدا کنید. یا تصاویر را از مجله ها ببرید. تصاویر می توانند واقعی یا فانتزی باشند. تصاویر را در دفتر بچسبانید. سپس از کودکتان بخواهید که درباره آن ها بنویسد. شما می توانید او را تحریک کنید، از او بپرسید چه چیزی می بیند؟ مردم چه فکری می کنند؟ چه اتفاقی خواهد افتاد؟ یا این که به او اجازه دهید که تخیلات خود را به روی کاغذ بیاورد.

3. بازی «به من بگو چطور» را انجام دهید:

در این فعالیت کودکتان وانمود می کند که به یک آدم فضایی بیگانه که هیچ چیز درباره فرهنگ ما نمی داند، چیزی می نویسد. این غریبه دقیقاً هر کاری که کودک می نویسد، انجام می دهد.

کار کودکتان این است که یک کار روزانه انتخاب کند مانند این که دندانش را مسواک بزند یا ساندویچ درست کند. سپس او باید گام به گام کاری که انتخاب کرده است را برای غریبه بنویسد و به او توضیح دهد که چگونه این کار را انجام دهد. وقتی که او این کار را انجام داد، شما نقش یک غریبه را بازی کنید و سعی کنید دقیقاً از مراحلی که فرزندتان آن ها را نوشته، پیروی کنید. او ممکن است از چیزی که خلق کرده، شگفت زده شود.

4. کتاب «من می توانم» درست کنید:

هنگامی که کودکتان یاد گرفت که بنویسد، او همچنین مهارت های جدید دیگر را خواهد آموخت. درست کردن کتاب «من می توانم» به او اجازه خواهد داد که مهارت نوشتن را تمرین کند و دستاوردهای دیگری را نیز دنبال کند. برگه های سفیدی را به هم منگنه کنید و یک کتاب درست کنید. هنگامی که فرزندتان به یک هدف رسید مانند گره زدن بند کفش یا ضربه زدن به توپ، او می تواند روی برگه سفید کتابش یک نقاشی بکشد. کودکان کوچکتر می توانند زیر نقاشی بنویسند: «من می توانم بند کفشم را گره بزنم» و کودکان بزرگتر می توانند چند جمله درباره دستاوردشان بنویسند.

 

[1] سایت راه علم

[2] سایت تبیان

[3] سایت دانشگاه جامع علمی کاربردی مرکز فرهنگ و هنر واحد 13 تهران

[4] سایت (http://www.uast13.ir)

 

«www.raheelm.ir »